Ilpendam en Purmerland vormde ooit een 'heerlijkheid': een gebied, waar een adellijk heerschap de dienst uit maakte. Ooit behoorde ook Purmerend er toe, totdat deze plaats in het jaar 1410 eigen bestuur kreeg. Het 'kasteel' Ilpenstein was overigens minder oud. Het dateerde van rond 1620 en werd rond 1872 afgebroken. De meest 'geziene' bewoner ervan is tot op de dag van vandaag Frans Banning Cocq, prominent afgebeeld op het schilderij De nachtwacht van Rembrandt van Rijn.
(de Schatkamer van Ilpendam is nog in opbouw).

Uit het Oud Rechterlijk Archief. Confessieboek Purmerland.

Dorpsgezicht Ilpendam, midden 18e eeuw.